Prezydent Donald Trump oświadczył, że Stany Zjednoczone muszą ‚posiadać‘ Grenlandię, aby zapobiec temu samemu ze strony Rosji i Chin. Jest to wypowiedź, która wywołała falę reakcji w Europie i na samej Grenlandii.

Trump w piątek odpowiadał dziennikarzom na pytanie BBC i stwierdził, że kraje muszą mieć własność i bronić własności, a nie dzierżawy. Dodał, że USA będą musiały bronić Grenlandii. Jak informuje portal BBC, prezydent jednocześnie zasugerował, że zrobią to ‚metodą łagodną‘ lub ‚metodą twardą‘.

Biały Dom nie wyklucza nawet aneksji wojskowej

Biały Dom ogłosił niedawno, że administracja rozważa zakup półautonomicznego terytorium należącego do Danii, kraju członkowskiego NATO. Jednocześnie nie wykluczył możliwości aneksji siłą. Zarówno Dania, jak i Grenlandia jasno zadeklarowały, že terytorium nie jest na sprzedaż. Dania ostrzega, że akcja wojskowa oznaczałaby koniec transatlantyckiego sojuszu obronnego.

Liderzy grenlandzkich partii, w tym opozycji, wydali w piątek wieczorem wspólne oświadczenie, w którym powtórzyli apel, aby ‚brak szacunku USA dla naszego kraju się skończył‘. Oświadczyli, że nie chcą być Amerykanami ani Duńczykami, chcą być Grenlandczykami. O przyszłości Grenlandii musi zdecydować naród grenlandzki, podkreślili.

Znaczenie strategiczne i obecność wojskowa USA

Mimo że Grenlandia jest najrzadziej zaludnionym terytorium, jej położenie między Ameryką Północną a Arktyką czyni ją idealną dla systemów wczesnego ostrzegania w przypadku ataków rakietowych oraz do monitorowania jednostek pływających w regionie. Trump wielokrotnie twierdził, że Grenlandia ma żywotne znaczenie dla bezpieczeństwa narodowego USA. Bez dowodów twierdził przy tym, że jest ona ‚pokryta rosyjskimi i chińskimi statkami w każdym miejscu‘.

Baza Pituffik i istniejące umowy

USA mają już ponad 100 personelu wojskowego na stałe stacjonującego w bazie Pituffik w północno-zachodniej części Grenlandii. Obiekt ten jest zarządzany przez Stany Zjednoczone od czasu II wojny światowej. Zgodnie z istniejącymi umowami z Danią, USA mają prawo sprowadzić na Grenlandię tylu żołnierzy, ilu chcą.

Trump powiedział jednak dziennikarzom w Waszyngtonie, że umowa najmu nie jest wystarczająca. Kraje nie mogą zawierać umów dziewięcioletnich ani nawet stuletnich, oświadczył, dodając, że muszą mieć własność.

Reakcje sojuszników i obawy międzynarodowe

Trump stwierdził, że kocha ludzi w Chinach i Rosji, ale nie chce ich mieć jako sąsiadów na Grenlandii. To się nie stanie, podkreślił. Dodał, że NATO musi zrozumieć to stanowisko. Duńscy sojusznicy w NATO, wśród których są główne kraje europejskie i Kanada, stanęli w tym tygodniu po stronie Danii. W oświadczeniach potwierdzili, że ‚tylko Dania i Grenlandia mogą decydować o sprawach dotyczących ich relacji‘.

Sojusznicy podkreślili, że zależy im na bezpieczeństwie Arktyki tak samo jak USA, ale musi ono zostać osiągnięte przez sojuszników, w tym Stany Zjednoczone, ‚zbiorowo‘. Wezwali również do ‚przestrzegania zasad Karty Narodów Zjednoczonych, w tym suwerenności, integralności terytorialnej i nienaruszalności granic‘. Obawy o przyszłość terytorium pojawiły se ponownie po tym, jak Trump w sobotę użył siły wojskowej przeciwko Wenezueli, aby pojmać jej prezydenta Nicolása Maduro.

Historia i interesy ekonomiczne

Trump już w 2019 roku, podczas swojej pierwszej kadencji prezydenckiej, zaoferował kupno wyspy, ale otrzymał odpowiedź, że nie jest ona na sprzedaż. Amerykański sekretarz stanu Marco Rubio ma w przyszłym tygodniu rozmawiać z Danią. W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie zasobami naturalnymi Grenlandii, w tym metalami ziem rzadkich, uranem i żelazem, które stają się bardziej dostępne w miarę topnienia lodu pod wpływem zmian klimatycznych. Naukowcy uważają, że może ona posiadać również znaczne zasoby ropy naftowej i gazu ziemnego.